دفتر مطالعات نگاه(نهادگفتمان آینده )

نگرش

گزارشی از روند تحولات علم و دین در غرب و روایت جاماندگی نهاد علم در ایران ... بنده در تمام دهه 1960 در امریکا درس خواندم و در آنجا حتی یک فیلسوفِ مشهورِ خداباور سراغ نداشتم، صحبتی هم از دین و فلسفه نبود اما دانشمندان تک به تک و به مرور ظاهر شدند. چارلز هارد تاونز، برنده جایزه نوبل فیزیک در کشف لیزر، مقاله ای با عنوان تقارب علم و دین نوشت که...
ما همواره در نسبت با بوم و اقلیم یک عقلانیت سنتی در دل نهادهای اجتماعی داشتیم مانند واره، بنه، وقف و نذر. و آن ایده‌ای که می‌تواند ما را به توسعه بومی رهنمون کند، توجه به پتانسیل‌ها و عقلانیت‌های بومی است که با بوم و شرایط اقلیمی نسبت دارد. در غیر این صورت تنها به توسعه‌ی وارداتی خواهیم رسید نه توسعه‌ی بومی.
ما در اواخر عصر قاجار دچار این پرسش شدیم که مذهب کجای کار ما قرار دارد و این پرسش به یک بحران تبدیل شد که پیدایش قرائت های نوظهور مذهبی مثل بهائیت محصول همین بحران و بر اساس فهمی بودند که از جهان جدید داشتند و حسب آن سعی می کردند غیرقابل جمع بودن اسلام با جهان جدید را تبیین کنند. قرائت های نوظهور کسروی و سنگلجی که از پدران جریان روشنفکری هستند نیز در همین راستا بوده است.
حکمرانی با عرصه های متفاوتی چون اقتصاد، حقوق، مدیریت، سیاست ... مرتبط است و در حوزه علوم اسلامی عمدتا به مسائل فقهی حکمرانی پرداخته شده است. اما اساسا محل تولد پروژه حکمرانی در ایران معاصر از بستر فقه ما برخواست و بیشتر بوی اجتهادِ حکمی دارد. امروز حکمرانی را از بُعد الهیاتی آن میبینیم و بررسی میکنیم که حکمرانی به چه ابعاد نظری ای از الهیات مرتبط میشود و میگوییم که حکمرانی دینی در عصر ما از جایگاه الهیاتی مورد بررسی قرار نگرفته است.
مادرانگی مربوط به عصر بحران است، وقتی شما بحران دارید، پدر غایب است، مثلا همین الان پدر در بُعد کلان در فرهنگ ما غائب است زیرا ما امام نداریم به همین جهت قومی هستیم که همیشه ناراضی هستیم چون فهمی از پدرانگی داریم که در شرایط کنونی امکان تحقق ندارد و بحران های عارضی موجود هم اینرا تشدید کرده است و در این شرایط باید مادر فرهنگ را نجات دهد. مادرانگی فرهنگی می تواند شما را به صبر و حلم برساند و به سکوت دعوتتان کند، تصور کنید دعوایی شده در خانه و مادر در حال آرام کردن اعضای خانواده است، او فضایی را فراهم می کند که امکان زیست اعضای خانواده در آن فراهم شود تا وقت این بحران بگذرد. اگر مادرانگی فرهنگ نباشد، بحران ما را نابود می کند.