دفتر مطالعات نگاه(نهادگفتمان آینده )

هویت ایران امروز

چهره ماندگار فیزیک بر این باور است که معیار‌های استعماری باعث شده تا علم ایران آن طور که باید و شاید رشد نکند. وی معتقد است که مسئولان ما باید بیدار باشند و باید این حِس هویت ملی را زنده کنند و همه ما باید بدانیم به عنوان یک ایرانی، وظایفی داریم. ما باید حواسمان جمع باشد که البته نیست! الان وضعیت را خطرناک می‌بینم.
امام‌خمینی با تأکید بر نقش انقلاب اسلامی در هویت‌بخشی به ایرانیان و سایر ملل مسلمان، یکی از اهداف انقلاب را بازگشت به هویت اسلامی برمی‌شمرد. در واقع، انقلاب اسلامی نوعی واکنش و سرخوردگی از راه‌حل‌های غربی و بازیابی خودِ جمعی و هویت ملی ـ اسلامی بود و همین امر باعث شد سایر کشورهای اسلامی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
دکتر موسی نجفی، استاد علوم سیاسی و پژوهشگر تمدنی اندیش نیز همچون برخی دیگر از اندیشمندان ، تلاش هایی در جهت معرفی چیستی هویت ایرانی، سیر تطورات آن و حل معضله های این موضوع داشته است. مجموعه تلاش وی در قالب نظریه «تولید و تکون هویت ایرانی» صورت بندی شده است که در ادامه به برخی از ابعاد نگاه ایشان به مسئله هویت ایران خواهیم پرداخت .
احوال عمومی جامعه هم می تواند پنجره ای مهم به درک بهتر متغیرهای موثر بر هویت جامعه ایرانی باشد . در این گزارش سعی شده است استقرایی در خصوص گزارش های آماری مرتبط با احوال عمومی جامعه گرداوری گردد که در کنار یکدیگر می توانند تصویری جامع تر برای توصیف وضعیت هویتی جامعه ارائه نمایند .
گزارش های آماری از متغیرهای موثر بر هویت جامعه ایرانی می تواند در درک بهتر وضعیت و چرایی های آن کمک شایانی نماید . در این میان انواع متغیر های مرتبط با رفتار عمومی جامعه مهم به نظر می رسند . در این گزارش سعی شده است استقرایی در خصوص گزارش های آماری مرتبط با این متغیر های هویت ساز گرداوری گردد که در کنار یکدیگر می تواند تصویری جامع تر برای توصیف وضعیت هویتی جامعه ارائه نمایند .
ما برای اینکه درک درستی از وضعیت کنونی کشور، مسائل و مشکلاتش داشته باشیم باید بدانیم ایران چه بوده، چه هست و چه می‌ خواهد باشد. به عبارت دیگر تنها از رهگذر فهم عمیق و به دور از پیش‌ فرض‌ های سلیقه‌ای از کیستی ایرانیان، آرمان‌ ها و آرزوهایشان است که می توان تصویر صحیحی از شرایط امروز ایران داشت، مشکلاتش را شناخت...
ما در اواخر عصر قاجار دچار این پرسش شدیم که مذهب کجای کار ما قرار دارد و این پرسش به یک بحران تبدیل شد که پیدایش قرائت های نوظهور مذهبی مثل بهائیت محصول همین بحران و بر اساس فهمی بودند که از جهان جدید داشتند و حسب آن سعی می کردند غیرقابل جمع بودن اسلام با جهان جدید را تبیین کنند. قرائت های نوظهور کسروی و سنگلجی که از پدران جریان روشنفکری هستند نیز در همین راستا بوده است.
مادرانگی مربوط به عصر بحران است، وقتی شما بحران دارید، پدر غایب است، مثلا همین الان پدر در بُعد کلان در فرهنگ ما غائب است زیرا ما امام نداریم به همین جهت قومی هستیم که همیشه ناراضی هستیم چون فهمی از پدرانگی داریم که در شرایط کنونی امکان تحقق ندارد و بحران های عارضی موجود هم اینرا تشدید کرده است و در این شرایط باید مادر فرهنگ را نجات دهد. مادرانگی فرهنگی می تواند شما را به صبر و حلم برساند و به سکوت دعوتتان کند، تصور کنید دعوایی شده در خانه و مادر در حال آرام کردن اعضای خانواده است، او فضایی را فراهم می کند که امکان زیست اعضای خانواده در آن فراهم شود تا وقت این بحران بگذرد. اگر مادرانگی فرهنگ نباشد، بحران ما را نابود می کند.