دفتر مطالعات نگاه(نهادگفتمان آینده )

محمد همایونفر

ما شاهد موج گسترده ای از تبلیغات تجاری منتشر شده در رسانه های جمعی هستیم. این تبلیغات که نتیجه سیطره فرهنگ تجاری بر جامعه ماست، در این روزها آنچنان مصرف گرایی را با عبادت درمی آمیزند که حتی مسیحیان معتقد به انجیل هم دچار تناقض فکری شده اند.
به رغم آنکه رفتارهای جنسی در رسانه های جمعی به تصویر کشیده می شود، اما به ندرت شاهد بررسی جدی عواقب و پیامدهای آن در جامعه هستیم.
مادرانگی مربوط به عصر بحران است، وقتی شما بحران دارید، پدر غایب است، مثلا همین الان پدر در بُعد کلان در فرهنگ ما غائب است زیرا ما امام نداریم به همین جهت قومی هستیم که همیشه ناراضی هستیم چون فهمی از پدرانگی داریم که در شرایط کنونی امکان تحقق ندارد و بحران های عارضی موجود هم اینرا تشدید کرده است و در این شرایط باید مادر فرهنگ را نجات دهد. مادرانگی فرهنگی می تواند شما را به صبر و حلم برساند و به سکوت دعوتتان کند، تصور کنید دعوایی شده در خانه و مادر در حال آرام کردن اعضای خانواده است، او فضایی را فراهم می کند که امکان زیست اعضای خانواده در آن فراهم شود تا وقت این بحران بگذرد. اگر مادرانگی فرهنگ نباشد، بحران ما را نابود می کند.
نوعی خودآگاهی و هوشیاری، متأثر از اطلاعات و انگاره هایی که محصول صنایع فرهنگی ای چون فیلم، برنامه های تلویزیونی، رادیو، کتاب، مجلات، پارک های تفریحی و حتی آثار معماری جدید و بازارهای مدرن می باشد، در حال شکل گیری است و محصول همه این ها، خلق تصورات و نظام های ارزشی جدید است.
خشونت رسانه ها اثرات بسیار نامطلوبی بر کودکان و بزرگسالان دارد، اگرچه صنایع تفریحی غالبا به علت سود زیادشان مورد توجهند. آن ها گاهی وقت ها به انتقادهای گسترده واکنش نشان می دهند و اسپانسرها و ایستگاه های تلویزیون های محلی، اجتناب از انتقادهای عمومی را ترجیح می دهند.
اینترنت به بزرگ ترین و از قرار معلوم مهم ترین پدیده اجتماعی جهان تبدیل شده است. این پدیده محل تلاقی میلیون ها ـ نه، میلیاردها ـ صفحه، کوچه و دهکده های مستقل است که در آنها شما می توانید دقیقاً هرکسی را که روی زمین زندگی می کند، پیدا و سپس با او ملاقات و کار کنید.
روابط از طریق شبکه های اجتماعی، تماسی هستند و نه بیشتر. مفید بودن آن را انکار نمی کنم، ولی در اینکه روابطی واقعی باشند، تردید دارم. نمی توانیم یک رابطه اصیل و درست دوستی را با بیش از ده نفر برقرار کنیم، چون تلاشی که مستلزم آن است، ما را از پا درمی آورد؛ بنابراین، در محاسبات، اشتباهی وجود دارد.
فرقی نمی کند از چه دریچه ای به این دنیای مجازی پرتاب شوید؛ این دنیا فقط و فقط در «سود و سرمایه» خلاصه شده است. دنیایی که موفقیت در آن، منحصر به عدّه کمی است. واقعیتی که تلویزیون نشان می دهد، با واقعیتی که در دنیای واقعی با آن سر و کار داریم، فرسنگ ها فاصله دارد.