دفتر مطالعات نگاه(نهادگفتمان آینده )

محمد همایونفر

شهید محمدباقر صدر در اواخر عمر شریف خود با طرح سلسله مباحث « الإسلام یقود الحیاة؛ اسلام، راهبر زندگی» کوشید تا فراخور نیازهای فرهنگی و فکری جامعه اسلامی در سایه حاکمیت اسلام، پاسخی درخور به این نیازها ارائه دهد. او در این مباحث که شامل شش رساله است، اجمالی از مسائل مهمی را که امت اسلامی پس از پیروزی انقلاب و به دست گرفتن حکومت با آنها روبه‌رو است بیان کرده است؛ مباحثی چون دکترینی درباره پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی، طرحی از اقتصاد اسلامی، نقش انسان و امت در حیات سیاسی جامعه، تبیین منابع قدرت سیاسی از دیدگاه اسلام و بانک در جامعه اسلامی.
منظومه اعتقادات اجتماعی تلاش کرده است تا بخشی از آموزه های کلامی استاد میرباقری را در رابطه با نسبت کلام و زندگی اجتماعی انسان و به تبع آن، تاریخ و تمدن به رشته تحریر درآورد. استاد میرباقری به نحوی بدیع به مسئله الوهیت و ربوبیت خداوند متعال پرداخته و تصویری متفاوت از ارسال پیامبران به عنوان واسطه های فیض الهی ارائه میکنند. در این تحلیل، تاریخ ظرف و بستر درگیری و تقابل انبیا و اولیا الهی در جبهه حق با اولیای طاغوت در جبهه باطل عنوان شده و این درگیری تاریخی، در شکل گیری جوامع و سیر تطورات تمدنی آنها نقش اساسی دارد. مولف در ادامه این مسیر را تا بررسی وضعیت اجتماعی جهان اسلام در دنیای معاصر دنبال نموده است و نقشه ای از تقابل تاریخی حق و باطل در دنیای کنونی ترسیم کرده است. کتاب بینش تمدنی: منظومه اعتقادات اجتماعی، توسط حسین مهدی زاده تالیف و تقریر شده است و در انتشارات کتاب فردا منتشر شده است.
کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی، شناسنامه و مانیفیست تفکر رهبر انقلاب و به تعبیر ایشان پایه های فکری ایجاد یک نظام اسلامی است که اعتقادات اسلامی را با بیان و شیوه‌ای نو طرح می‌نماید. این کتاب فصل جدیدی از دانش اعتقادات است که به جای تکیه بر روش فلسفی محض و یا تکیه بر مستندات ظنی، بر پایه‌ی قرآن طراحی شده و از یک‌سو اعتقادات شیعی را با بیانی نو ارائه نموده و از سوی دیگر تازگی قرآن و جریان مفاهیم وحیانی در زندگی را به نمایش می‌گذارد.طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن پنجمین اثر مکتوب حضرت آیت‌اللّه سیدعلی خامنه‌ای بود که قبل از انقلاب، در سال ۱۳۵۴ به چاپ رسید.
گذشته از دانش فیزیک که رشتهٔ تخصصی اوست، گلشنی در عرصهٔ الهیات و پژوهش‌های دینی و نیز در زمینهٔ مطالعات تطبیقی میان دو حوزهٔ «علم و دین» صاحب‌نظر است و به عنوان بنیان‌گذار گروه فلسفهٔ علم دانشگاه شریف شناخته می‌شود. وی برگزیدهٔ همایش چهره‌های ماندگار در عرصهٔ فیزیک و برندهٔ دو جایزهٔ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران است.
آنچه که ضرورت بحث از کیستی یا هویت ایرانیان را بیش از پیش ضروری می¬کند معمایِ بزرگِ زیستن در تاریخ معاصر است. وضعیتی که از حدود ۱۵۰ سال پیش و در مواجهه با دنیای مدرن شروع شده و ساحات گوناگون زندگی ایرانیان را دست¬خوش تغییر و تلاطم کرده و انسان ایرانی را با موقعیتی متضاد روبرو نموده است.
آنچه که ضرورت بحث از کیستی یا هویت ایرانیان را بیش از پیش ضروری می¬کند معمایِ بزرگِ زیستن در تاریخ معاصر است. وضعیتی که از حدود ۱۵۰ سال پیش و در مواجهه با دنیای مدرن شروع شده و ساحات گوناگون زندگی ایرانیان را دست¬خوش تغییر و تلاطم کرده و انسان ایرانی را با موقعیتی متضاد روبرو نموده است.
مطهری، به‌عنوان یک روشنفکر دینی و آسیب‌شناس مذهبی، که دردهای جامعه را از زاویه‌‌ دینی مورد شناسایی و ارزیابی قرار ‌می‌داد، به طرح دیدگاه‌هایی درباره‌ هویت ایرانی پرداخته و از میان عناصر متفاوتی که به هویت ایرانی شکل داده است، به مذهب اولویت و اصالت بخشیده و عواملی چون ...
ما همواره در نسبت با بوم و اقلیم یک عقلانیت سنتی در دل نهادهای اجتماعی داشتیم مانند واره، بنه، وقف و نذر. و آن ایده‌ای که می‌تواند ما را به توسعه بومی رهنمون کند، توجه به پتانسیل‌ها و عقلانیت‌های بومی است که با بوم و شرایط اقلیمی نسبت دارد. در غیر این صورت تنها به توسعه‌ی وارداتی خواهیم رسید نه توسعه‌ی بومی.
دکتر سیدمهدی ناظمی‌ قره‌باغ دارای دکتری فلسفه محض از دانشگاه اصفهان و استاد دانشگاه است. او یکی از اندیشمندانی است که به نطر می تواند حرفهای جالبی داشته باشد این مطلب آزمایشی مربوط به چکیده یادداشت نگاه درباره سید مهدی ناظمی است
ما در اواخر عصر قاجار دچار این پرسش شدیم که مذهب کجای کار ما قرار دارد و این پرسش به یک بحران تبدیل شد که پیدایش قرائت های نوظهور مذهبی مثل بهائیت محصول همین بحران و بر اساس فهمی بودند که از جهان جدید داشتند و حسب آن سعی می کردند غیرقابل جمع بودن اسلام با جهان جدید را تبیین کنند. قرائت های نوظهور کسروی و سنگلجی که از پدران جریان روشنفکری هستند نیز در همین راستا بوده است.