از سالهای دور فرهنگ سیاسی موضوع مهمی برای دانشمندان علوم سیاسی و اجتماعی بوده است. آنها در پی شناخت این موضوع بوده اند که ارزش ها نگرش ها و رفتار سیاسی مردم در قبال مسائل و موضوعات سیاسی چه بوده و چه اثر و نتیجه ای بر روی نظام سیاسی و اجتماعی داشته است. بعد از دهه ۱۹۶۰ مطالعه روشمند فرهنگ سیاسی در کانون توجه محققان قرار گرفت. در این زمینه آلموند و وریا با پژوهشی که درباره «فرهنگ مدنی» در بین کشور مختلف انجام دادند فصل تازه ای در تحقیقات فرهنگ سیاسی باز نمودند که تا سالهای اخیر با فراز و نشیب های فراوان پیش رفته اند نظریات مختلف شکل گرفتند و هر کدام از سوی رقیبان مورد انتقاد قرار گرفتند. در نگاهی کلی امروزه فرهنگ سیاسی هم برای دانشمندان و هم برای سیاست گذاران و برنامه ریزان اهمیت دارد؛ به طوری که مراکز زیادی در کشورهای مختلف وجود دارد که به رصد فرهنگ های سیاسی خود و دیگران می پردازند.
در ایران نیز فرهنگ سیاسی قابل توجه اندیشمندان بوده و در مطالعات و پژوهش های خود به آن مبادرت ورزیده اند مفهوم فرهنگ سیاسی هر چند نو پدید است، اما محققین بر اساس همان به بررسی تاریخ ایران چه در گذشته های دور و چه تاریخ معاصر به ویژه از مشروطه بعد پرداخته اند در بین پژوهشگران دو نگاه کلی به فرهنگ سیاسی ایران وجود دارد؛ یکی اینکه فرهنگ سیاسی ایران را محصول ساختاری استبدادی نهاد پادشاهی و جغرافیای سیاسی چند هزار ساله ایران میدانند و دیگری آنکه فرهنگ سیاسی را عامل و موجد شکل گیری استبداد قلمداد کرده اند. این دو نگاه در واقع بازتاب دهنده جریان اصلی و متعارف پژوهش های این حوزه است. این دو رویکرد به صورت دوری در بین پژوهشگران رواج دارد و بسیاری از معضلات و توسعه نیافتگی ایران را به این فرهنگ سیاسی نسبت داده اند.
سوالات این مقاله عبارتند از اینکه آیا فرهنگ سیاسی ایران طی این دوران صد ساله دچار تغییر شده است؟ نگاه و پیش فرض محققان به فرهنگ سیاسی ایران چیست؟ چه نقدی بر چارچوب های نظری روش شناختی و یافته ای آنها وارد است؟ و چه پیشنهاداتی برای بهبود مطالعات و پژوهشهای فرهنگ سیاسی ایران میتوان ارائه کرد؟
به هر حال، در ورای رویکردهای متفاوت نظری و عملی این مقاله در نظر دارد پس از بررسی و مرور نظریات مختلف بیا بررسی مهم ترین پژوهشهای تولید شده با موضوع فرهنگ سیاسی ایران، سیمای صد ساله اخیر ایران را در آثار مرتبط ترسیم کند. لازم به ذکر است که آثار مورد بررسی پژوهشهایی است که در ارتباط با دوره مشروطه، پهلوم و انقلاب اسلامی است، هر چند از نظر زمانی در سالهای اخیر تولید شده باشد سوالات این مقاله عبارتند از اینکه آیا فرهنگ سیاسی ایران طی این دوران صد ساله دچار تغییر شده است؟ نگاه و پیش فرض محققان به فرهنگ سیاسی ایران چیست؟ چه نقدی بر چارچوب های نظری روش شناختی و یافته ای آنها وارد است؟ و چه پیشنهاداتی برای بهبود مطالعات و پژوهشهای فرهنگ سیاسی ایران میتوان ارائه کرد؟
